ტრადიციის გაცოცხლება ადვილად იქცევა ხოლმე კოპირებად. ოთარ სულაბერიძემ სხვა გზა შემოგვთავაზა: ავიღოთ ქართული არქიტექტურის ნაცნობი ტიპოლოგიები და გადავიტანოთ არა ფორმა, არამედ მისი ლოგიკა თანამედროვე მოცულობებში, ისე, რომ შენარჩუნდეს მათი ემოციური ძალა. არტსტუდიო პროექტი ადგილობრივი ბიუროა, ქართულ ბაზარზე ოცი-ოცდახუთი წელია მუშაობს ურბანული დაგეგმარებიდან ლანდშაფტამდე და არქიტექტურამდე, ახლა კი ქვეყნის გარეთაც იწყებს პროექტებს, მათ შორის ყაზახეთში. სულაბერიძემ ხაზი გაუსვა, რომ პროექტი მხოლოდ გუნდური მუშაობით გამოდის: შიდა გუნდი, დამკვეთი, კონტრაქტორები და კონსულტანტები ერთად. ოთხი მიმდინარე პროექტი სწორედ ამ მიდგომას აჩვენებს.

აივანი, ეზო და ორნამენტი

თბილისი ჰილსი კომპლექსის მეორე ეტაპია და ქალაქგარეთ მდებარეობს, თუმცა მოტივები ძველი თბილისური არქიტექტურიდან აიღეს – არა პირდაპირ, არამედ თანამედროვე ელემენტების სახით. პირველი აივანია, რომელიც ადგილობრივი კლიმატისთვის დამახასიათებელი ელემენტია. მეორე მზისგან დაცვაა: ჟალუზის ტიპის ელემენტები და მათი ორნამენტი, რომელიც შეიძლება არაბულად ან ევროპულად მოგვეჩვენოს, სულაბერიძე კი ყოველთვის ლოკალურ, ქართულ წყაროს ეძებს. მესამე თბილისისთვის ცნობილი შიდა ეზოა, სადაც ადამიანები ხვდებოდნენ ერთმანეთს; ეს ქცევის ტიპოლოგია თანამედროვე ატრიუმში გადავიდა და ფასადს გეომეტრიული სტრუქტურა მისცა. მასალაში ქალაქის ფერადოვნება და ფაქტურა გაგრძელდა – იგივე, რაც ისტორიულად ხის ელემენტებში იყო. კომპლექსი მშენებლობის პროცესშია. დამკვეთის გუნდიც აქტიურად ჩართულია, რომ თავდაპირველი ჩანაფიქრი და ამ პროექტისთვის გამიზნული ელემენტები შენარჩუნდეს.

ბანიანი სახურავიდან ტერასამდე

თბილისი რელიეფური ქალაქია, და შენობები ისტორიულად რელიეფზე იყო მორგებული, ბანიანი ბრტყელი სახურავებით, რომლებიც სოციალიზაციისთვის გამოიყენებოდა. სითიზენის მრავალბინიან შენობებში სწორედ ეს ელემენტი ამუშავეს: ტერასები ქმნის შენობის ფორმას და გეომეტრიას და ლანდშაფტთან აერთებს. კომპლექსს მოგვიანებით თაუერი დაემატა, და სულაბერიძემ ცალკე აღნიშნა, რომ ორი ტიპის შენობას შორის შექმნილი დიალოგი მოსწონს. ფასადის მასალა ტრადიციულ ფერს ეხმიანება – თიხას, მიწას, აგურს – და ტერაკოტაში განხორციელდა. ფასადი მოდულარულია, მაგრამ არა განმეორებადი: სართულის მიხედვით ხან აივანი, ხან ლოჯია, ხან დამცავი ელემენტია, და თითოეული ორ-სამ სართულში ერთხელ ბრუნდება. პროექტი BIM-ში დაამუშავეს; საფასადე სამუშაოები ჯერ არ დაწყებულა. სწორედ ამიტომ საფასადე პანელების აწყობა, მათი დიფერენციაცია და მოდულებად დაყოფა მაქსიმალური დეტალიზაციით გაწერეს.

ორ ისტორიულ შენობას შორის

ორი მცირე პროექტი თბილისის ისტორიულ ცენტრშია – ფურცელაძის ქუჩაზე და გუდიაშვილის მოედანზე. ფურცელაძეზე ახალი მოცულობა რეაბილიტირებულ ისტორიულ შენობას უდგება გვერდით, რომელიც ცნობილ გერმანელ არქიტექტორს ეკუთვნის: ახალი შეგნებულად გამოსაცნობი დარჩა, მაგრამ მასალა, ფერი და ცალკეული ელემენტები მისგან აიღეს. გუდიაშვილის მოედანზე ფასადი ორ მნიშვნელოვან ისტორიულ შენობას შორის უნდა ჩამჯდარიყო, ამიტომ მიდგომა შეიცვალა: ფერი და ფაქტურა ორივე მხრიდან აიღეს და გრადიენტის ტიპის ფასადი მიიღეს. ყურადღება ყველა დეტალს დაეთმო – კარს, მოაჯირს, მოპირკეთებას, საყვავილეს. მონტაჟი სწრაფად მიდიოდა, და სულაბერიძეს ისიც დაუმახსოვრდა, როგორ ირჩევდნენ არქიტექტორები შემსრულებლებთან ერთად, თითქმის დღე-ღამის რეჟიმში, რომელი ფერის აგური სად წასულიყო.

კოშკი, ქვა და ხე

ბოლო მაგალითი ლისის სკოლაა, რომელიც დასრულების პირასაა. პროექტზე მუშაობისას შეამჩნიეს, რომ შენობის გეომეტრია ემოციურ და ფუნქციურ დონეზე ძველ ქართულ დასახლებებს ეხმიანება – კოშკისა და კოშკთან მიდგმული ნაგებობის ტიპს, სადაც მასალა და იერსახე ფუნქციის მიხედვით იცვლება. ეს ელემენტი სკოლის ფასადებში გადავიდა, ტრადიციულ მასალებთან ერთად: ქვა, ხე და ადრეულ პერიოდში გამოყენებული ლითონის სახურავი. აქაც BIM-ით იმუშავეს. ოთხივე მაგალითი ერთ პრინციპამდე მიდის, რომელიც სულაბერიძემ მოკლედ ჩამოაყალიბა – ნაცნობი ფორმიდან თანამედროვე სივრცემდე. BIM-ზე გადასვლა მარტივი არ არის: სულაბერიძემ პირდაპირ თქვა, რომ პროგრამების ლიცენზირებიდან ადაპტაციამდე ბევრი პრობლემაა და ეს გრძელვადიანი პროცესია, რომელშიც ყოველწლიურად ნაბიჯს დგამენ.